Υπνοθεραπεία: θεραπευτική επιστήμη ή τσαρλατανισμός; – Ο Χαράλαμπος Σολέας απαντά & ξεκαθαρίζει το τοπίο. Συνέντευξη στον Άρη Νότη

"Όταν ακούτε για γρήγορες και θαυματουργές θεραπείες, τρέξτε μακριά και βρείτε έναν επαγγελματία που δεν στοχεύει απλώς στα χρήματά σας..."

Με αφορμή το τραγικό γεγονός της απώλειας του Γιώργου Μαζωνάκη και τη συζήτηση που ακολούθησε, παρατηρούμε το τελευταίο διάστημα έντονη αρνητική δημοσιότητα γύρω από την υπνοθεραπεία.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ολόκληροι χώροι παρουσιάζονται συλλήβδην ως πεδία απάτης και τσαρλατανισμού. Είναι όμως σημαντικό να διαχωρίζονται οι υπεύθυνοι επαγγελματίες και οι πρακτικές τους από περιπτώσεις εκμετάλλευσης ή παραπληροφόρησης.

Ως άνθρωπος που έχω αφιερώσει μεγάλο μέρος της πορείας μου στη μελέτη της υπνοθεραπείας και της αυτοβελτίωσης, έχοντας τη χαρά και την τιμή να έχω τον Χαράλαμπο Σολέα ως δάσκαλό μου στην υπνοθεραπεία και ως συνσυγγραφέα στο βιβλίο μας «Ύπνωση και Υπνοθεραπεία», γνωρίζω αρκετά από τα ζητήματα που τίθενται στη συγκεκριμένη συζήτηση.

Ακριβώς γι’ αυτό, ορισμένες από τις ερωτήσεις που ακολουθούν μπορεί να φαίνονται αυτονόητες σε κάποιον που έχει γνώση ή εμπειρία στον συγκεκριμένο χώρο.

Ωστόσο, για τις ανάγκες της συνέντευξης και κυρίως για χάρη εκείνων που δεν γνωρίζουν, θεωρώ απαραίτητο να τεθούν και να απαντηθούν με σαφήνεια. Άλλωστε, μια συνέντευξη δεν απευθύνεται μόνο σε εκείνον που γνωρίζει, αλλά πρωτίστως σε εκείνον που θέλει να μάθει.

Με την ιδιότητά του ως Προέδρου του Συνδέσμου Υπνοθεραπευτών Κύπρου, εκπαιδευτή και συγγραφέα, ζητώ από τον Χαράλαμπο Σολέα να φωτίσει τα όρια της υπνοθεραπείας, τη σχέση της με τη σκηνική ύπνωση, την ελεύθερη βούληση, την εκπαίδευση και τη δεοντολογία των επαγγελματιών, αλλά και την ανάγκη ή μη ενός σαφέστερου θεσμικού πλαισίου.

Στόχος δεν είναι ούτε η άκριτη υπεράσπιση ούτε η άκριτη απόρριψη. Είναι να ξεχωρίσουμε τη γνώση από την παρανόηση, την υπεύθυνη πρακτική από την αυθαιρεσία και, τελικά, να δώσουμε στον πολίτη τα εφόδια που χρειάζεται για να κρίνει ο ίδιος.

Γιατί ακόμη και μια ερώτηση της οποίας την απάντηση γνωρίζουν ήδη οι ειδικοί μπορεί να είναι απολύτως χρήσιμη, όταν τίθεται για χάρη εκείνων που δεν την γνωρίζουν.

Άρης Νότης 

Η υπνοθεραπεία ως θεραπευτική προσέγγιση

Ερ. 1

Κύριε Σολέα, το τελευταίο διάστημα βλέπουμε έντονη αρνητική δημοσιότητα γύρω από την υπνοθεραπεία, με τον χώρο να συνδέεται συχνά συλλήβδην με τον τσαρλατανισμό. Πώς σχολιάζετε αυτή τη γενίκευση;

Απ.: Είναι πραγματικά πολύ παράξενο μια μεθοδολογία, η οποία είναι αναγνωρισμένη από τον Ευρωπαϊκό Σύνδεσμο Ψυχοθεραπευτών, τον Ιατρικό Σύλλογο του Ηνωμένου Βασιλείου και τον Ιατρικό Σύλλογο των ΗΠΑ, να συνδέεται με τον τσαρλατανισμό.

Να αναφέρω ότι σε όλους τους χώρους υπάρχουν τσαρλατάνοι —δηλαδή άνθρωποι που παρουσιάζονται ότι έχουν τα προσόντα ενώ δεν τα διαθέτουν, όπως συμβαίνει ακόμα και στην ιατρική— αλλά δεν καταδικάζουμε έναν ολόκληρο κλάδο επειδή υπάρχουν μερικοί που υποκρίνονται και κερδοσκοπούν.

Ερ. 2

Πόσο επηρεάζει αυτή η εικόνα την εμπιστοσύνη των ανθρώπων που απευθύνονται σε επαγγελματίες του χώρου; Υπάρχει, κατά την εμπειρία σας, σύγχυση ανάμεσα στις υπεύθυνες πρακτικές και σε περιπτώσεις εκμετάλλευσης;

Απ.: Πιστεύω ότι η δημοσιότητα αυτή αποτελεί μια ευκαιρία για το κοινό να μάθει να αναγνωρίζει τους πραγματικούς επαγγελματίες, εκείνους που διαθέτουν κατάλληλη και πιστοποιημένη εκπαίδευση, και να απευθύνεται αποκλειστικά σε αυτούς.

Κινηματογραφικά παραμύθια

 

Ερ. 3

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα γύρω από την ύπνωση αφορά τη λεγόμενη «δύναμη» του υπνωτιστή. Μπορεί ένας υπνωτιστής ή υπνοθεραπευτής να κάνει κάποιον να ενεργήσει ενάντια στη θέληση, στις αρχές ή στις πεποιθήσεις του; Τι συμβαίνει με την ελεύθερη βούληση κατά την ύπνωση;

Απ.: Όχι, ποτέ κανένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας, όποια μεθοδολογία κι αν ακολουθεί, δεν μπορεί να παρακάμψει αυτό που ονομάζουμε κριτική ικανότητα.

Πρόκειται για έναν μύθο που καλλιεργήθηκε από τις κινηματογραφικές ταινίες. Όσον αφορά τις αρχές και τις πεποιθήσεις, η όποια παρέμβαση γίνεται μόνο με την άδεια, την έγκριση και τη συγκατάθεση του θεραπευόμενου, όπως ακριβώς συμβαίνει σε όλες τις θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Ερ. 4

Ποια είναι η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην υπνοθεραπεία και στη σκηνική ή τηλεοπτική ύπνωση; Πόσο η εικόνα που παρουσιάζεται ως ψυχαγωγία επηρεάζει την αντίληψη του κοινού για την πραγματική θεραπευτική διαδικασία;

Απ.: Η υπνοθεραπεία, ως ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, έχει ως αποκλειστικό στόχο την παροχή βοήθειας προς τον πάσχοντα. 

Ο υπνοθεραπευτής, ο οποίος διαθέτει εκπαίδευση 3 ή 4 ετών, δεν πρέπει να συγχέεται με τον σκηνικό υπνωτιστή, ο οποίος στην καλύτερη περίπτωση έχει εκπαίδευση μερικών μηνών και στόχος του είναι να χρησιμοποιήσει άτομα θετικά προσκείμενα προς αυτόν για ψυχαγωγικούς σκοπούς. 

Ένας υπνοθεραπευτής δεν θα χρησιμοποιούσε ποτέ την ύπνωση ή οποιαδήποτε άλλη τεχνική για να προσβάλει κάποιον ή για να διασκεδάσει το κοινό.

Γιατί ο life couch δεν είναι θεραπευτής

 

Ερ. 5

Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην υπνοθεραπεία, την προσωπική ανάπτυξη, το coaching και άλλες προσεγγίσεις; Πότε ένας επαγγελματίας πρέπει να αναγνωρίζει ότι ένα περιστατικό ξεπερνά την ειδικότητά του και να παραπέμπει τον άνθρωπο σε γιατρό, ψυχολόγο ή ψυχίατρο;

Απ.: Η υπνοθεραπεία, όπως ανέφερα, είναι ψυχοθεραπευτική προσέγγιση και απαιτεί χρόνια εκπαίδευσης και βαθιά γνώση για να μπορέσει κάποιος να την ασκήσει.

Για παράδειγμα, η Συμβουλευτική Εταιρεία Ελλάδος απαιτεί 600 ώρες εκπαίδευσης για να γίνει κάποιος Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, σε αντίθεση με τους συνδέσμους Coaching που ζητούν 45 ώρες.

Η διαφορά είναι τεράστια και γι’ αυτόν τον λόγο το Coaching δεν αποτελεί θεραπευτική προσέγγιση, αλλά βοήθεια για την επίτευξη στόχων. 

Ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας, όπως ο υπνοθεραπευτής, οφείλει να αναγνωρίζει τα όριά του και να παραπέμπει ένα περιστατικό όταν αυτό δεν εμπίπτει στη μεθοδολογία ή στην εκπαίδευσή του.

Ερ. 6

Πόσο σημαντική είναι η εκπαίδευση και η επαγγελματική δεοντολογία; Ποια είναι σήμερα τα κριτήρια εκπαίδευσης και πιστοποίησης των υπνοθεραπευτών στην Κύπρο;

Απ.: Είναι εξαιρετικά σημαντική. Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών απαιτεί πτυχίο στις ανθρωπιστικές επιστήμες και 4 χρόνια εκπαίδευσης σε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, όπως η υπνοθεραπεία.

Η Συμβουλευτική Εταιρεία Ελλάδος, όπως και ο Σύνδεσμος Υπνοθεραπευτών Κύπρου, απαιτεί 3 χρόνια εκπαίδευσης για να μπορεί κάποιος να ασκήσει το επάγγελμα. 

Η επαγγελματική δεοντολογία καθορίζεται από τους συνδέσμους, γι’ αυτό θα συνιστούσα σε όποιον επιθυμεί να επισκεφθεί έναν υπνοθεραπευτή, να βεβαιώνεται πρώτα ότι είναι εγγεγραμμένο μέλος σε έναν από αυτούς τους αναγνωρισμένους συνδέσμους.

Χωρίς νομική κατοχύρωση

Ερ. 7

Θεωρείτε ότι χρειάζεται ένα σαφέστερο και αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο για την άσκηση της υπνοθεραπείας, ώστε να προστατεύεται τόσο το κοινό όσο και οι σοβαροί επαγγελματίες του χώρου;

Απ.: Όπως η ψυχοθεραπεία και η συμβουλευτική ψυχικής υγείας, έτσι και η υπνοθεραπεία αυτή τη στιγμή δεν καλύπτεται από συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο. 

Γίνεται προσπάθεια, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα, ώστε όλα τα επαγγέλματα ψυχικής υγείας να αποκτήσουν αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο, και είμαι απόλυτα σύμφωνος με αυτό.

Ερ. 8

Ποια είναι τα βασικά κριτήρια που πρέπει να εξετάζει ένας πολίτης πριν απευθυνθεί σε έναν υπνοθεραπευτή; Ποια «καμπανάκια» θα πρέπει να τον κάνουν να απομακρυνθεί;

Απ.: Ο πολίτης πρέπει να είναι σίγουρος ότι ο θεραπευτής διαθέτει την κατάλληλη εκπαίδευση, κάτι που μπορεί να επιβεβαιώσει από τους επαγγελματικούς συνδέσμους στους οποίους ανήκει.

Μακριά από άτομα που επικαλούνται ως «συνδέσμους» απλώς μια ιστοσελίδα στο διαδίκτυο στην Αμερική ή οπουδήποτε αλλού. Συνήθως πρόκειται για ιστοσελίδες-συνδέσμους που δημιουργούν οι ίδιοι οι φορείς που προσφέρουν πιστοποιητικά μερικών ωρών ή ενός έτους, χωρίς πραγματική διεύθυνση ή αναγνώριση από κάποιο κράτος.

Πολλοί σύνδεσμοι απευθύνονται σε υπνωτιστές, όπως για παράδειγμα το National Guild of Hypnotists στην Αμερική — σοβαρός σύνδεσμος, αλλά η εκπαίδευση απευθύνεται σε υπνωτιστές, όχι υπνοθεραπευτές, γι' αυτό και είναι λίγες ώρες. Με λίγα λόγια, ένα πιστοποιητικό ως υπνωτιστής δεν δίνει τα εφόδια και τις γνώσεις σε κάποιον να εξασκεί θεραπευτική προσέγγιση.

Επίσης, τα πολλά πιστοποιητικά παρακολούθησης χωρίς ακαδημαϊκό πτυχίο και χωρίς εγγραφή σε αναγνωρισμένο σύνδεσμο σημαίνουν απλώς ότι το άτομο παρακολούθησε σεμινάρια και όχι ότι κατέχει επαγγελματική εκπαίδευση.

Μακριά από τους "θαυματοποιούς"

Ερ. 9

Τι θα λέγατε για επαγγελματίες που υπόσχονται θαυματουργές ή εγγυημένες λύσεις, άμεσα αποτελέσματα ή θεραπεία σοβαρών προβλημάτων; Πού τελειώνει η θεμιτή προσδοκία και πού αρχίζει η παραπλάνηση;

Απ.: Προσοχή —αυτό μόνο θα έλεγα. Δεν υπάρχουν θαυματουργές λύσεις, θαυματουργές μέθοδοι ή μηχανήματα. Η θεραπεία και η αλλαγή έρχονται μέσα από μια διαδικασία και απαιτούν χρόνο.

Όταν ακούτε για γρήγορες και θαυματουργές θεραπείες, τρέξτε μακριά και βρείτε έναν επαγγελματία που δεν στοχεύει απλώς στα χρήματά σας. 

Αυτό μπορεί κανείς να το καταλάβει και από τα υπέρογκα ποσά που ζητούν. Το ξαναλέω: ΜΑΚΡΙΑ από αυτούς, το μόνο που θέλουν είναι να σας εκμεταλλευτούν οικονομικά.

Ερ. 10

Κλείνοντας, ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε στους πολίτες αλλά και στους ίδιους τους επαγγελματίες του χώρου; Τι χρειάζεται περισσότερο σήμερα: περισσότερη ενημέρωση, καλύτερη εκπαίδευση, αυστηρότερη δεοντολογία ή ένα σαφέστερο θεσμικό πλαίσιο;

Απ.: Σίγουρα η θεσμοθέτηση νομοθεσίας για όλα τα επαγγέλματα ψυχικής υγείας, καθώς και για τις συμπληρωματικές/εναλλακτικές προσεγγίσεις —για τις οποίες αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πλαίσιο— θα βοηθήσει ώστε να ασκούν το επάγγελμα μόνο οι επαγγελματίες που διαθέτουν τα ουσιαστικά προσόντα.

Η ενημέρωση πάντα βοηθάει και, παρόλο που αφορμή στάθηκε ένα τραγικό γεγονός —η απώλεια ενός συνανθρώπου μας— ας γίνει αυτό η αιτία για να ενημερωθεί σωστά και έγκυρα ο κόσμος.

---

Ο Χαράλαμπος Σολέας είναι Ψυχοθεραπευτής (EAP) Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας (ΕΕΣ) πιστοποιημένος εκπαιδευτής Υπνοθεραπείας, Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού, Life Coaching, Σεμιναρίων Προσωπικής και Επαγγελματικής Ανάπτυξης. 

Κατέχει πτυχίο στην Εγκληματολογία, μεταπτυχιακό στην Ψυχολογία Υγείας και είναι πρόεδρος του Συνδέσμου Υπνοθεραπευτών Κύπρου, συγγραφέας βιβλίων για Ύπνωση και προσωπική ανάπτυξη. 

Προσφέρει προγράμματα ψυχοθεραπείας και υπνοθεραπείας.

Στοιχεία Επικοινωνίας:

​• Τηλέφωνο: 00357-99609886.

• Email: soleasacademy@gmail.com