Adobe: Το τέλος μιας «ομηρίας» – Πώς η AI «σπάει» το μονοπώλιο των 30 ετών. Του Άρη Νότη

Επί τρεις δεκαετίες η Adobe κρατούσε τους δημιουργούς δεσμευμένους με συνδρομές και κλειστά αρχεία. Τώρα, μικρές ομάδες φτιάχνουν δωρεάν εργαλεία με AI — και το μονοπώλιο αρχίζει να ραγίζει.

Πρόσφατα έγινε γνωστό το ArtCraft: μια σειρά δωρεάν εφαρμογών για σχεδίαση και επεξεργασία εικόνας, φτιαγμένων με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. 

Είναι ακόμα πρώιμες, ημιτελείς εκδόσεις. 

Η υποδοχή τους όμως ήταν θερμή, και αυτό δείχνει ότι πολλοί δημιουργοί είχαν καιρό να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους απέναντι στην Adobe.

Ποια είναι η Adobe και γιατί μας αφορά

Αν έχετε ακούσει τη φράση «το έκανα στο Photoshop», έχετε ήδη συναντήσει την Adobe. 

Η εταιρεία φτιάχνει προγράμματα όπως το Photoshop (επεξεργασία φωτογραφιών), το Illustrator (σχεδίαση λογοτύπων και εικονογραφήσεων) και το Premiere Pro (μοντάζ βίντεο).

Για περισσότερα από τριάντα χρόνια, αυτά τα προγράμματα ήταν το «πρότυπο της βιομηχανίας». 

Οι σχολές τα δίδασκαν, τα γραφεία διαφήμισης τα απαιτούσαν και οι ελεύθεροι επαγγελματίες τα χρειάζονταν για να βρουν δουλειά.

Αν ήθελες να δουλέψεις στον χώρο, δεν είχες ουσιαστικά επιλογή.

Από την αγορά στην ενοικίαση

Το 2012 η Adobe άλλαξε τον τρόπο που πουλούσε τα προγράμματά της. 

Πριν, πλήρωνες μία φορά και το πρόγραμμα ήταν δικό σου. Έκτοτε πληρώνεις μηνιαία συνδρομή, σαν να νοικιάζεις.

Για την εταιρεία αυτό σήμαινε σταθερά και προβλέψιμα έσοδα. 

Για τους χρήστες σήμαινε αρκετά προβλήματα:

• Δεν κατέχεις πια τα εργαλεία σου. Αν σταματήσεις να πληρώνεις, χάνεις την πρόσβαση στο πρόγραμμα και ουσιαστικά και στα ίδια σου τα αρχεία.

• Οι ακυρώσεις κοστίζουν. Η ετήσια συνδρομή με μηνιαία χρέωση είχε βαριά πρόστιμα για όποιον έφευγε νωρίτερα. Η πρακτική αυτή έφτασε ακόμα και στα δικαστήρια, έπειτα από παρεμβάσεις ρυθμιστικών αρχών.

• Δεν υπήρχε διέξοδος. Οι πελάτες ζητούσαν αρχεία σε μορφές της Adobe και τα ισάξια εναλλακτικά προγράμματα έλειπαν. Πολλοί επαγγελματίες ένιωθαν παγιδευμένοι, σε μια κατάσταση που μπορούμε να πούμε «οικονομική ομηρία».

Πού μπαίνει η τεχνητή νοημοσύνη

Μέχρι πρόσφατα, για να φτιάξεις ένα πρόγραμμα που να ανταγωνίζεται την Adobe χρειάζονταν εκατοντάδες προγραμματιστές και εκατομμύρια ευρώ. 

Σήμερα, η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (τα εργαλεία που γράφουν κείμενο, εικόνες ή κώδικα κατά παραγγελία) επιτρέπει σε μια μικρή ομάδα, ακόμα και σε έναν άνθρωπο, να φτιάξει σύνθετες εφαρμογές σε πολύ λιγότερο χρόνο.

Το ArtCraft είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, και έχει και μια ειρωνεία. 

Τα μεγάλα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύτηκαν σε ανοιχτό κώδικα, δηλαδή σε προγράμματα που η παγκόσμια κοινότητα έγραψε και μοιράστηκε ελεύθερα. 

Τώρα η ίδια κοινότητα χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να δώσει πίσω στους ανθρώπους εργαλεία δωρεάν και χωρίς δεσμεύσεις.

Η αλλαγή είναι διπλή. Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει το πώς φτιάχνουμε περιεχόμενο, αλλά και το πώς φτιάχνονται τα ίδια τα εργαλεία.

Τέλος εποχής για την Adobe;

Όχι ακόμα. Μια εταιρεία αυτού του μεγέθους έχει πόρους, σταθερότητα και τις υποδομές που χρειάζονται οι μεγάλοι οργανισμοί, και τα νέα εργαλεία είναι ακόμα ανώριμα.

Το μονοπώλιο όμως έχει ραγίσει. 

Το μέλλον μάλλον δεν ανήκει σε έναν νέο κολοσσό, αλλά σε πολλά ευέλικτα, προσβάσιμα και ανοιχτά εργαλεία. 

Αυτό που έλειπε από τους δημιουργούς για δεκαετίες ήταν η ελευθερία της επιλογής, και η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να τους την επιστρέφει.

---

Ο Άρης Νότης είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΥΕΞΙΑ. Με εξειδίκευση στην υπνοθεραπεία και τον νευρογλωσσικό προγραμματισμό, προσεγγίζει θέματα προσωπικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα παρουσιάζει συνεντεύξεις και ποικίλη ύλη που εμπνέει και ενημερώνει. Για συνεντεύξεις, συνεργασία ή σχόλια: arionasorama@gmail.com