Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα κλέψει όλες τις δουλειές. Θα αλλάξει όμως τον κόσμο όπως τον ξέραμε. Διαβάστε μια πραγματική ιστορία που θα προβληματίσει.
«Πολλοί θα χάσουν τη δουλειά τους με την τεχνητή νοημοσύνη.»
Η σύζυγός μου, το είπε σχεδόν αυθόρμητα, σαν να έκανε μια απλή παρατήρηση. Όμως η φράση αυτή έμεινε να γυρίζει στο μυαλό μου για ώρες.
«Γιατί το λες αυτό;» τη ρώτησα.
Η απάντησή της δεν ήταν θεωρητική. Δεν βασιζόταν σε κάποια τηλεοπτική εκπομπή ή σε ένα βίντεο στο διαδίκτυο.
Ήταν μια πραγματική ιστορία.
Ένας γνωστός της εργάζεται εδώ και χρόνια ως γραφίστας σε μεγάλη εταιρεία. Ένας άνθρωπος δημιουργικός, με εμπειρία, γνώσεις και ένα εισόδημα που του επέτρεπε να ζει αξιοπρεπώς.
Πριν από λίγους μήνες, η εταιρεία αποφάσισε να επενδύσει δυναμικά στην τεχνητή νοημοσύνη.
Αγόρασε συνδρομές στις πιο σύγχρονες πλατφόρμες δημιουργίας εικόνων και γραφικών, εκπαίδευσε το προσωπικό και άλλαξε τον τρόπο που παράγεται η δουλειά.
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, αυτό που άλλοτε απαιτούσε ώρες δημιουργικής σκέψης γινόταν σε λίγα λεπτά.
Οι πρώτες ιδέες για ένα λογότυπο εμφανίζονταν αμέσως.
Οι χρωματικές προτάσεις δημιουργούνταν αυτόματα.
Οι μακέτες ολοκληρώνονταν με ελάχιστες διορθώσεις.
Η παραγωγικότητα αυξήθηκε εντυπωσιακά.
Η εταιρεία πανηγύριζε.
Και πώς να μην πανηγυρίζει;
Παρήγαγε περισσότερο έργο, σε λιγότερο χρόνο και με χαμηλότερο κόστος.
Κάπου εκεί όμως ξεκίνησε η άλλη όψη του νομίσματος.
Η διοίκηση έκανε έναν απλό υπολογισμό.
Αν ένας εργαζόμενος μπορεί πλέον, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, να ολοκληρώνει τη δουλειά που προηγουμένως απαιτούσε δύο ή τρεις ανθρώπους, τότε γιατί να συνεχίσει να πληρώνει το ίδιο προσωπικό;
Έτσι, ο γνωστός της γυναίκας μου δεν απολύθηκε.
Αλλά η απασχόλησή του μειώθηκε στο μισό.
Μαζί της μειώθηκε και ο μισθός του.
Δεν έφταιξε ο ίδιος.
Δεν έγινε λιγότερο ικανός.
Δεν σταμάτησε να εργάζεται με τον ίδιο επαγγελματισμό.
Απλώς η τεχνολογία άλλαξε τους αριθμούς.
Και οι αριθμοί στις επιχειρήσεις πολλές φορές μιλούν πιο δυνατά από τους ανθρώπους.
Η αόρατη απειλή
Όταν μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη, οι περισσότεροι φαντάζονται ένα σενάριο όπου οι εργαζόμενοι απολύονται μαζικά.
Ίσως όμως αυτό να μην είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα μπορεί να είναι η σταδιακή συρρίκνωση της εργασίας.
Λιγότερες ώρες.
Λιγότερες αναθέσεις.
Λιγότερα εισοδήματα.
Ένας ελεύθερος επαγγελματίας που λάμβανε δέκα παραγγελίες τον μήνα μπορεί ξαφνικά να λαμβάνει πέντε.
Ένας μεταφραστής μπορεί να βλέπει τους πελάτες του να χρησιμοποιούν αυτόματες μεταφράσεις.
Ένας φωτογράφος να χάνει δουλειές από εικόνες που δημιουργούνται ψηφιακά.
Ένας δημοσιογράφος να καλείται να γράψει τρία άρθρα εκεί όπου παλαιότερα έγραφε ένα, επειδή η τεχνητή νοημοσύνη κάνει την πρώτη επεξεργασία.
Δεν πρόκειται πάντα για απόλυση.
Πρόκειται για σταδιακή πίεση προς τα κάτω.
Και αυτή η πίεση είναι πολλές φορές πιο δύσκολη, γιατί περνά σχεδόν απαρατήρητη.
Η μεγάλη ανατροπή των τελευταίων πενήντα χρόνων
Για δεκαετίες οι κοινωνίες μας επαναλάμβαναν το ίδιο μήνυμα.
«Σπούδασε.»
«Βρες μια δουλειά σε γραφείο.»
«Μη μάθεις τεχνική δουλειά.»
Η χειρωνακτική εργασία αντιμετωπίστηκε σαν δεύτερη επιλογή.
Οι τεχνικές σχολές υποτιμήθηκαν.
Τα πανεπιστήμια γέμισαν.
Οι οικοδομές, τα συνεργεία και τα εργαστήρια άδειασαν από νέους.
Και τώρα συμβαίνει κάτι σχεδόν ειρωνικό.
Οι πρώτοι που βλέπουν το έδαφος να τρίζει κάτω από τα πόδια τους είναι ακριβώς εκείνοι που εργάζονται μπροστά σε μια οθόνη.
Ενώ εκείνοι που δουλεύουν με τα χέρια τους αποκτούν όλο και μεγαλύτερη αξία.
Γιατί ο υδραυλικός κοιμάται πιο ήσυχος
Φανταστείτε ότι σπάει ένας σωλήνας στις τρεις τα ξημερώματα.
Θα καλέσετε το ChatGPT;
Θα ζητήσετε από μια εφαρμογή να αλλάξει τον σωλήνα;
Θα μπει ένα πρόγραμμα κάτω από τον νεροχύτη;
Φυσικά όχι.
Το ίδιο ισχύει για τον ηλεκτρολόγο που καλείται να αποκαταστήσει μια βλάβη.
Για τον ψυκτικό που επισκευάζει ένα κλιματιστικό μέσα στον καύσωνα.
Για τον μηχανικό αυτοκινήτων.
Για τον οικοδόμο.
Για τον ξυλουργό.
Για τον τεχνικό ανελκυστήρων.
Για τον ελαιοχρωματιστή.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να τους βοηθήσει με οδηγίες, σχέδια ή διαγνώσεις.
Δεν μπορεί όμως να πιάσει το εργαλείο.
Δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπειρία που αποκτάται μετά από χιλιάδες ώρες πραγματικής εργασίας.
Οι δουλειές που θα γεννηθούν
Όπως κάθε τεχνολογική επανάσταση, έτσι και αυτή δεν θα καταστρέψει μόνο επαγγέλματα.
Θα δημιουργήσει και νέα.
Θα χρειαστούν ειδικοί που θα εκπαιδεύουν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Άνθρωποι που θα ελέγχουν την αξιοπιστία των απαντήσεων.
Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια.
Σύμβουλοι αυτοματοποίησης.
Επαγγέλματα που σήμερα ούτε καν υπάρχουν.
Αυτό συνέβη και με το διαδίκτυο.
Ποιος φανταζόταν πριν από είκοσι χρόνια ότι θα υπήρχαν επαγγέλματα όπως YouTuber, social media manager ή δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου;
Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι τεχνολογική
Είναι κοινωνική.
Τι θα συμβεί αν εκατομμύρια άνθρωποι χρειαστεί να αλλάξουν επάγγελμα μέσα σε λίγα χρόνια;
Πώς θα επανεκπαιδευτούν;
Ποιος θα πληρώσει για αυτή τη μετάβαση;
Είναι έτοιμα τα εκπαιδευτικά συστήματα;
Είναι έτοιμες οι κυβερνήσεις;
Ή θα τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις, όπως συμβαίνει συνήθως;
Και η Κύπρος;
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτά αφορούν μόνο την Αμερική ή τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες.
Λάθος.
Οι αλλαγές έχουν ήδη αρχίσει και στην Κύπρο.
Μικρές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να γράφουν διαφημίσεις, να δημιουργούν λογότυπα, να σχεδιάζουν αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να απαντούν σε πελάτες ή να οργανώνουν την καθημερινή τους λειτουργία.
Αυτό σημαίνει ότι αρκετές υπηρεσίες που μέχρι χθες ανατίθενταν σε εξωτερικούς συνεργάτες θα περιοριστούν.
Δεν θα εξαφανιστούν.
Θα αλλάξουν.
Και όποιος δεν αλλάξει μαζί τους, κινδυνεύει να μείνει πίσω.
Το πραγματικό δίδαγμα
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ένας εχθρός που πρέπει να φοβόμαστε.
Ούτε ένας σωτήρας που θα λύσει όλα μας τα προβλήματα.
Είναι ένα εργαλείο.
Όπως κάθε εργαλείο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να χτίσει ή για να γκρεμίσει.
Το μέλλον δεν ανήκει ούτε στους ανθρώπους ούτε στις μηχανές.
Ανήκει στους ανθρώπους που θα μάθουν να χρησιμοποιούν τις μηχανές χωρίς να χάσουν εκείνα που τις μηχανές δεν μπορούν να αποκτήσουν ποτέ: κρίση, δημιουργικότητα, ηθική, ενσυναίσθηση, φαντασία και ανθρώπινη επαφή.
Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αξία του ανθρώπου στο μέλλον να μην είναι αυτά που ξέρει.
Αλλά αυτά που καμία τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να νιώσει.
Και ίσως το μεγαλύτερο λάθος που μπορούμε να κάνουμε σήμερα είναι να πιστέψουμε ότι η αλλαγή αφορά τους άλλους.
Η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει.
Δεν χτυπά πια την πόρτα.
Έχει περάσει το κατώφλι και έχει καθίσει στο γραφείο δίπλα μας.
Ο Άρης Νότης είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΥΕΞΙΑ. Με εξειδίκευση στην υπνοθεραπεία και τον νευρογλωσσικό προγραμματισμό, προσεγγίζει θέματα προσωπικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα παρουσιάζει συνεντεύξεις και ποικίλη ύλη που εμπνέει και ενημερώνει. Για συνεντεύξεις, συνεργασία ή σχόλια: arionasorama@gmail.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου