.png)
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας, ιδιαίτερα για εφήβους και νέους ενήλικες...
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, ενημερωνόμαστε και διασκεδάζουμε. Για τους νέους, αποτελούν σχεδόν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.
Παρά τα σημαντικά οφέλη τους, όμως, ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η υπερβολική ή προβληματική χρήση τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία και να συμβάλει στην αύξηση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί εξαρχής ότι τα social media δεν αποτελούν από μόνα τους την αιτία της κατάθλιψης.
Η κατάθλιψη είναι μια πολύπλοκη ψυχική διαταραχή, στην οποία εμπλέκονται βιολογικοί, γενετικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες.
Ωστόσο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας, ιδιαίτερα για εφήβους και νέους ενήλικες.
Η παγίδα της συνεχούς σύγκρισης
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η διαρκής σύγκριση με τους άλλους. Στα social media οι περισσότεροι άνθρωποι προβάλλουν μόνο τις καλύτερες στιγμές της ζωής τους: ταξίδια, επιτυχίες, όμορφες φωτογραφίες, χαρούμενες οικογενειακές στιγμές και επαγγελματικά επιτεύγματα.
Αυτό δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι όλοι οι άλλοι ζουν μια ιδανική ζωή. Ο νέος που παρακολουθεί αυτές τις εικόνες είναι εύκολο να αρχίσει να θεωρεί ότι η δική του ζωή είναι λιγότερο ενδιαφέρουσα ή επιτυχημένη, γεγονός που μπορεί να μειώσει την αυτοεκτίμησή του.
Η εξάρτηση από την επιβεβαίωση
Τα likes, τα σχόλια και οι κοινοποιήσεις λειτουργούν συχνά ως μορφή κοινωνικής επιβράβευσης. Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, όπου η προσωπικότητα ακόμη διαμορφώνεται, η αποδοχή από τους άλλους αποκτά υπερβολική σημασία.
Όταν μια ανάρτηση δεν έχει την αναμενόμενη ανταπόκριση, αρκετοί νέοι αισθάνονται απόρριψη ή ότι δεν είναι αρκετά δημοφιλείς. Έτσι, η αυτοεκτίμηση αρχίζει να εξαρτάται από αριθμούς και αλγορίθμους αντί από πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις.
Ο ατελείωτος χρόνος μπροστά στην οθόνη
Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τον χρήστη όσο το δυνατόν περισσότερο συνδεδεμένο. Η ατελείωτη ροή περιεχομένου κάνει πολλούς νέους να περνούν καθημερινά πολλές ώρες μπροστά στην οθόνη.
Αυτό σημαίνει λιγότερη φυσική άσκηση, λιγότερο χρόνο για πραγματικές κοινωνικές επαφές, περιορισμό δημιουργικών δραστηριοτήτων και, πολλές φορές, σημαντική μείωση του ύπνου. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων.
Ο ύπνος που θυσιάζεται
Πολλοί νέοι χρησιμοποιούν το κινητό μέχρι αργά το βράδυ. Η έκθεση στο φως της οθόνης και η συνεχής πνευματική διέγερση δυσκολεύουν τον εγκέφαλο να χαλαρώσει.
Η χρόνια έλλειψη ύπνου επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση και την ικανότητα διαχείρισης του άγχους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που μπορεί να επιδεινώσει την ψυχική υγεία.
Το cyberbullying
Η διαδικτυακή παρενόχληση αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τους νέους. Προσβλητικά σχόλια, διασυρμός, αποκλεισμός από ομάδες ή ακόμη και δημόσιος εξευτελισμός μπορούν να έχουν βαθιές ψυχολογικές συνέπειες.
Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό σχολικό εκφοβισμό, το cyberbullying μπορεί να ακολουθεί το θύμα παντού και οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, αφού το κινητό βρίσκεται συνεχώς στα χέρια του.
Ο φόβος ότι χάνεις κάτι
Το γνωστό πλέον "Fear of Missing Out" (FOMO) περιγράφει την ανησυχία ότι οι άλλοι διασκεδάζουν, κοινωνικοποιούνται ή ζουν εμπειρίες χωρίς εμάς.
Η συνεχής έκθεση στις δραστηριότητες των άλλων μπορεί να ενισχύσει τη μοναξιά, το άγχος και την αίσθηση ότι η προσωπική ζωή είναι λιγότερο ενδιαφέρουσα.
Οι αλγόριθμοι δεν ενδιαφέρονται για την ψυχική μας υγεία
Οι αλγόριθμοι των social media έχουν σχεδιαστεί για να αυξάνουν τον χρόνο παραμονής στην πλατφόρμα και όχι για να προστατεύουν την ψυχική υγεία των χρηστών.
Αν κάποιος αλληλεπιδρά συχνά με αρνητικό ή καταθλιπτικό περιεχόμενο, είναι πιθανό να του προβάλλεται όλο και περισσότερο παρόμοιο υλικό, ενισχύοντας τα αρνητικά συναισθήματα αντί να τα μειώνει.
Υπάρχουν και θετικά στοιχεία
Τα social media δεν είναι από τη φύση τους επιβλαβή. Μπορούν να βοηθήσουν νέους που αισθάνονται απομονωμένοι να βρουν κοινότητες υποστήριξης, να διατηρήσουν φιλίες, να εκφραστούν δημιουργικά και να αποκτήσουν πρόσβαση σε χρήσιμες πληροφορίες.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η χρήση γίνεται υπερβολική, αντικαθιστά την πραγματική κοινωνική ζωή ή μετατρέπεται σε βασική πηγή αυτοεκτίμησης.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Η λύση δεν είναι η πλήρης αποχή από τα social media, αλλά η ισορροπημένη χρήση τους. Η θέσπιση χρονικών ορίων, η αποφυγή χρήσης πριν τον ύπνο, η ενίσχυση των πραγματικών κοινωνικών σχέσεων, η άσκηση και η καλλιέργεια ενδιαφερόντων εκτός οθόνης αποτελούν σημαντικά βήματα για την προστασία της ψυχικής υγείας.
Παράλληλα, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να βοηθήσουν τους νέους να αναπτύξουν κριτική σκέψη απέναντι σε όσα βλέπουν στο διαδίκτυο, ώστε να κατανοούν ότι πίσω από τις «τέλειες» φωτογραφίες κρύβεται συνήθως μια προσεκτικά επιλεγμένη εικόνα και όχι η πραγματική ζωή.
Συμπέρασμα
Τα social media αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο επικοινωνίας και πληροφόρησης, όμως η επιρροή τους στην ψυχική υγεία δεν πρέπει να υποτιμάται. Δεν είναι η μοναδική αιτία της αυξημένης κατάθλιψης στους νέους, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικός επιβαρυντικός παράγοντας όταν η χρήση τους είναι υπερβολική ή ανθυγιεινή.
Η μεγαλύτερη πρόκληση της σύγχρονης κοινωνίας δεν είναι να καταργήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά να μάθει να τα χρησιμοποιεί με μέτρο, επίγνωση και κριτική σκέψη. Η τεχνολογία μπορεί να είναι σύμμαχος της ζωής μας, αρκεί να μην της επιτρέψουμε να καθορίζει την αξία μας και την ψυχική μας ισορροπία.
---
Ο Άρης Νότης είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΥΕΞΙΑ. Με εξειδίκευση στην υπνοθεραπεία και τον νευρογλωσσικό προγραμματισμό, προσεγγίζει θέματα προσωπικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα παρουσιάζει συνεντεύξεις και ποικίλη ύλη που εμπνέει και ενημερώνει. Για συνεντεύξεις, συνεργασία ή σχόλια: arionasorama@gmail.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου