Μια καθημερινή ερώτηση που αποκαλύπτει αν ζούμε, αν αντέχουμε ή αν εξελισσόμαστε.
Πόσες φορές την ημέρα απαντάμε στο ερώτημα «τι κάνεις;»;
Και πόσες από αυτές τις φορές η απάντηση προηγείται της σκέψης;
Οι περισσότεροι απαντάμε σχεδόν πριν καν ολοκληρωθεί η ερώτηση.
«Καλά είμαι», «μια χαρά», «έτσι κι έτσι», «τρέχουμε», «ζω».
Λέξεις σύντομες, κοινωνικά ακίνδυνες, λειτουργικές. Όχι όμως κατ’ ανάγκη αληθινές.
Το «τι κάνεις;» έχει πάψει εδώ και καιρό να είναι πραγματική ερώτηση. Έχει μετατραπεί σε τελετουργικό ευγένειας, σε λεκτικό σήμα που λέει «σε είδα», όχι «σε ακούω». Και οι απαντήσεις μας έχουν προσαρμοστεί ανάλογα: δεν περιγράφουν την κατάστασή μας, απλώς διαβεβαιώνουν ότι όλα κυλούν χωρίς να προκαλούν αμηχανία.
Η γλώσσα, σε αυτή την περίπτωση, δεν λειτουργεί ως μέσο επικοινωνίας. Λειτουργεί ως διαχείριση.
Οι απαντήσεις που δεν λένε τίποτα — αλλά λένε πολλά
Το παράδοξο είναι ότι, ενώ οι απαντήσεις αυτές μοιάζουν κενές, στην πραγματικότητα λένε πολλά. Όχι για το πώς είμαστε, αλλά για το πώς στεκόμαστε απέναντι στον εαυτό μας.
Το «καλά είμαι» μπορεί να σημαίνει ηρεμία, αλλά μπορεί να σημαίνει και αποφυγή.
Το «μια χαρά» μπορεί να είναι ειλικρινές, αλλά συχνά είναι αμυντικό.
Το «έτσι κι έτσι» είναι ίσως το πιο έντιμο, αλλά και το πιο γρήγορα ξεπερασμένο.
Και το «ζω» — βαριά λέξη — μπορεί να είναι φιλοσοφική δήλωση ή κουρασμένη παραδοχή αντοχής.
Μέσα σε αυτή την καθημερινή γλωσσική ρουτίνα, ξεχωρίζει μια απάντηση που δεν κλείνει τη συζήτηση, αλλά δεν την ανοίγει επιθετικά. Μια φράση που δεν υπόσχεται, αλλά δεν παραιτείται:
«Όλο και καλύτερα».
Όχι αισιοδοξία — κατεύθυνση
Το «όλο και καλύτερα» δεν δηλώνει ότι όλα πάνε καλά. Δηλώνει ότι κάτι κινείται. Δεν είναι κατάφαση στην ευκολία, αλλά άρνηση της ακινησίας. Δεν λέει «έφτασα». Λέει «συνεχίζω».
Σε αντίθεση με το «καλά είμαι», που συχνά λειτουργεί ως λεκτική πόρτα που κλείνει, το «όλο και καλύτερα» αφήνει ένα παράθυρο ανοιχτό. Παραδέχεται σιωπηρά ότι υπάρχει προσπάθεια σε εξέλιξη. Ότι δεν είσαι στο ιδανικό, αλλά ούτε και στο αδιέξοδο.
Είναι μια απάντηση που δεν περιγράφει αποτέλεσμα, αλλά διαδικασία.
Μια φράση με ιστορία, όχι μεθοδολογία
Η φράση αυτή έχει τις ρίζες της στον Εμίλ Κουέ, τον Γάλλο φαρμακοποιό και στοχαστή των αρχών του 20ού αιώνα, ο οποίος παρατήρησε κάτι που σήμερα μοιάζει απλό, αλλά τότε ήταν ριζοσπαστικό: ότι ο άνθρωπος επηρεάζεται βαθιά από τον τρόπο που μιλά καθημερινά στον εαυτό του.
Το περίφημο «κάθε μέρα, από κάθε άποψη, γίνομαι όλο και καλύτερα» δεν παρουσιάστηκε ως μαγική λύση ούτε ως εγγύηση επιτυχίας. Δεν αρνούνταν την ασθένεια, τη δυσκολία ή την αποτυχία. Ήταν μια ήπια, επαναλαμβανόμενη υπενθύμιση πορείας. Ένας τρόπος να κρατηθεί ο νους στραμμένος προς τη βελτίωση αντί προς την εγκατάλειψη.
Από το «ζω» στο «εξελίσσομαι»
Το «ζω» είναι ίσως η πιο φορτισμένη απάντηση στο «τι κάνεις;». Φιλοσοφική, αλλά συχνά κουρασμένη. Μπορεί να σημαίνει παρουσία, αλλά μπορεί να σημαίνει και απλή αντοχή.
Το «όλο και καλύτερα» μετακινεί το κέντρο βάρους. Δεν απαντά στο αν υπάρχεις, αλλά στο πώς σχετίζεσαι με τον χρόνο και με τον εαυτό σου. Δεν δηλώνει κατάσταση. Δηλώνει κατεύθυνση.
Γιατί η ουσιαστική διαφορά δεν είναι ανάμεσα στο να ζεις και στο να μην ζεις. Είναι ανάμεσα στο να επαναλαμβάνεις και στο να εξελίσσεσαι.
Οι λέξεις ως εσωτερική πολιτική
Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά δεν είναι ουδέτερες. Όταν επαναλαμβάνονται, γίνονται στάση. Και η στάση γίνεται συμπεριφορά.
Το «όλο και καλύτερα» δεν απαιτεί πίστη. Δεν απαιτεί ενθουσιασμό. Δεν απαιτεί καν καλή διάθεση. Λειτουργεί ως εσωτερική πολιτική χαμηλής έντασης: δεν τελείωσα, δεν σταμάτησα, δεν παραιτήθηκα.
Δεν υπόσχεται θαύματα. Αποδυναμώνει, όμως, το πιο επικίνδυνο εσωτερικό μήνυμα: «μέχρι εδώ ήταν».
Ο αυτόματος πιλότος και η μικρή ρήξη
Οι περισσότεροι άνθρωποι λειτουργούμε μεγάλο μέρος της ημέρας σε αυτόματο πιλότο. Ίδιες διαδρομές, ίδιες κουβέντες, ίδιες απαντήσεις. Το να αντικαταστήσεις μια αυτόματη φράση με μια συνειδητή δεν αλλάζει τη ζωή σου εκείνη τη στιγμή. Αλλά αλλάζει τη θέση σου μέσα στη ζωή.
Το «όλο και καλύτερα» είναι μια μικρή ρήξη με τη μηχανικότητα. Δεν φωνάζει. Δεν επιδεικνύεται. Δεν απαιτεί εξηγήσεις. Απλώς δηλώνει ότι κάτι κινείται ακόμη.
Και αυτό, σε έναν κόσμο εξάντλησης και παραίτησης, δεν είναι μικρό πράγμα.
Η ερώτηση που μένει ανοιχτή
Την επόμενη φορά που θα σε ρωτήσουν «τι κάνεις;», άκου την απάντησή σου.
Όχι για να την κρίνεις. Για να την καταλάβεις.
Περιγράφεις μια κατάσταση ή μια πορεία;
Δηλώνεις αποτέλεσμα ή πρόθεση;
Κλείνεις ή αφήνεις χώρο;
Γιατί κάποιες φράσεις δεν λένε απλώς πώς είσαι.
Λένε αν έχεις σταματήσει.
Και το «όλο και καλύτερα», ειπωμένο χωρίς στόμφο και χωρίς αυταπάτες, δεν είναι αισιοδοξία.
Είναι άρνηση παραίτησης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου