.png)
Όταν το «vibe» έφαγε τον «παλμό», το «giveaway» την «κλήρωση» και το «mindset» τη «νοοτροπία»...
Υπάρχει μια νέα γλωσσική μάστιγα που εξαπλώνεται ταχύτερα και από τον κορωνοϊό στις δόξες του: η πεποίθηση ότι, για να ακούγεται κάποιος σύγχρονος, πρέπει να μιλάει ελληνικά… με αγγλική περιγραφή.
Δεν αρκεί πλέον να πούμε «μου αρέσει η ατμόσφαιρα». Πρέπει να πούμε ότι «μου αρέσει το vibe».
Δεν αρκεί το ότι «θα κάνουμε μια κλήρωση». Πρέπει να ανακοινώσουμε ένα «giveaway».
Δεν αρκεί η «συνάντηση». Χρειαζόμαστε «meeting».
Δεν αρκούν τα «σχόλια». Θέλουμε «feedback».
Δεν αρκεί η «ενημέρωση». Κάνουμε «update».
Και δεν αρκεί να πούμε «άλλαξε τον τρόπο σκέψης σου». Πρέπει οπωσδήποτε να αλλάξουμε το… mindset.
Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, η ελληνική γλώσσα μπήκε στα κοινωνικά δίκτυα με κανονικά ρούχα και βγήκε από την άλλη πλευρά φορώντας αγγλικό λεξιλόγιο από την κορυφή ως τα νύχια.
Το «vibe» που μας έκλεψε τον παλμό
Ας πάρουμε το αγαπημένο παιδί του διαδικτύου: το περίφημο vibe.
Μία λέξη, λέει, για όλα.
«Τι vibe έχει το μαγαζί;»
Παλιά θα λέγαμε:
«Τι ατμόσφαιρα έχει;»
«Δεν μου βγάζει καλό vibe.»
Παλιά:
«Δεν μου αφήνει καλή αίσθηση.»
«Μου αρέσει το vibe της πόλης.»
Παλιά:
«Μου αρέσει ο παλμός της πόλης.»
«Έχει πολύ ωραίο vibe.»
Παλιά θα μπορούσαμε να πούμε:
«Έχει υπέροχη ατμόσφαιρα, ενέργεια, ζωντάνια, ύφος, κλίμα ή διάθεση.»
Αλλά όχι. Αυτά είναι πολλά. Γιατί να χρησιμοποιήσουμε έξι ελληνικές λέξεις, όταν μπορούμε να πετάξουμε ένα «vibe» και να τελειώνουμε;
Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι το vibe δεν είναι καν πάντα ακριβές. Και εδώ κρύβεται η μεγάλη ειρωνεία.
Η ελληνική γλώσσα μας δίνει τη δυνατότητα να ξεχωρίσουμε:
τον παλμό από την ατμόσφαιρα,
την ενέργεια από τη διάθεση,
την αίσθηση από το κλίμα,
το ύφος από τη ζωντάνια.
Το «vibe» τα βάζει όλα σε ένα σακουλάκι και μας λέει περίπου: «Πάρ’ τα, βρες εσύ τι εννοώ».
Και μετά κατηγορούμε την ελληνική γλώσσα ότι είναι «δύσκολη».
Δεν είναι δύσκολη.
Απλώς απαιτεί από τον ομιλητή να ξέρει τι θέλει να πει.
Το giveaway που εξαφάνισε την κλήρωση
Έπειτα έχουμε το giveaway.
Μια λέξη που έχει κατακτήσει τα κοινωνικά δίκτυα, λες και η ελληνική «κλήρωση» κατηγορήθηκε για φοροδιαφυγή και απομακρύνθηκε από την αγορά.
«Μεγάλο giveaway!»
Μάλιστα.
Και τι είναι;
Μια κλήρωση με δώρο.
Ή απλώς:
«Κληρώνουμε ένα δώρο.»
Αλλά το «giveaway» ακούγεται πιο… social media.
Και κάπου εδώ η λογική σηκώνει τα χέρια ψηλά.
Γιατί το «δώρο» είναι ελληνικό.
Η «κλήρωση» είναι ελληνική.
Ο «διαγωνισμός με δώρο» είναι ελληνικός.
Αλλά εμείς προτιμάμε να γράψουμε GIVEAWAY!!! με τρία θαυμαστικά, δύο emoji και ένα πυροτέχνημα, για να καταλάβουμε ότι κάποιος χαρίζει κάτι.
Το meeting που έδιωξε τη συνάντηση
Μετά ήρθε το meeting.
Πριν από λίγο καιρό λέγαμε:
«Έχω μια συνάντηση στις 10.»
Τώρα λέμε:
«Έχω meeting στις 10.»
Και, προφανώς, η συνάντηση εξακολουθεί να γίνεται στην ίδια αίθουσα, με τους ίδιους ανθρώπους, στις ίδιες καρέκλες.
Απλώς τώρα είναι meeting.
Το ίδιο και με το deadline.
Η προθεσμία, αυτό το δύσμοιρο ελληνικό ουσιαστικό, δεν άντεξε τον ανταγωνισμό.
«Ποιο είναι το deadline;»
«Πότε είναι η προθεσμία;» ακούγεται πλέον σχεδόν σαν να ζητάμε συγγνώμη που μιλάμε ελληνικά.
Και βέβαια έχουμε το feedback.
«Πες μου το feedback σου.»
Γιατί;
«Πες μου τη γνώμη σου.»
Τελειώσαμε.
Δεν χρειάζεται μετάφραση. Δεν χρειάζεται εφαρμογή. Δεν χρειάζεται ενημέρωση λογισμικού.
Το mindset που εκτόπισε τη νοοτροπία
Και φτάνουμε στο mindset.
Εδώ πραγματικά σηκώνεις τα χέρια ψηλά.
Γιατί τι ακριβώς είναι το mindset;
Ανάλογα με τα συμφραζόμενα μπορεί να είναι:
νοοτροπία,
τρόπος σκέψης,
στάση ζωής,
αντίληψη,
οπτική,
ψυχολογική στάση.
«Πρέπει να αλλάξεις mindset.»
Γιατί να μην πούμε:
«Πρέπει να αλλάξεις νοοτροπία.»
Ή:
«Πρέπει να αλλάξεις τον τρόπο που σκέφτεσαι.»
Ή:
«Πρέπει να αλλάξεις την αντίληψή σου.»
Όχι.
Το «mindset» έχει κάτι το μαγικό.
Αν πεις «άλλαξε τη νοοτροπία σου», ακούγεται σαν συμβουλή.
Αν πεις «change your mindset», ξαφνικά αισθάνεσαι ότι μόλις αγόρασες διαδικτυακό σεμινάριο 497 ευρώ που υπόσχεται να μετατρέψει το σύμπαν σε προσωπικό σου υπάλληλο.
Και φυσικά το mindset συνοδεύεται συνήθως από άλλα απαραίτητα αξεσουάρ:
growth mindset,
success mindset,
abundance mindset,
winner mindset.
Ενώ μπορούσαμε θαυμάσια να μιλήσουμε για:
νοοτροπία ανάπτυξης,
νοοτροπία επιτυχίας,
νοοτροπία αφθονίας,
νοοτροπία νικητή.
Αλλά όχι.
Η νοοτροπία είναι πολύ απλή.
Το mindset έχει… mindset.
Όταν η λέξη γίνεται προϊόν
Το πιο ενδιαφέρον με το mindset είναι ότι δείχνει και κάτι άλλο: πώς μια λέξη μπορεί να μετατραπεί σε εμπορικό προϊόν.
Δεν πουλάς πλέον συμβουλές.
Πουλάς «mindset».
Δεν δίνεις εργαλεία αυτοβελτίωσης.
Κάνεις «mindset coaching».
Δεν βοηθάς κάποιον να αλλάξει τρόπο σκέψης.
Τον βοηθάς να κάνει «mindset shift».
Και ξαφνικά η ίδια ιδέα, επειδή ντύθηκε αγγλικά, αποκτά τριπλάσια τιμή.
Μπορεί αύριο να δούμε και:
Mindset Upgrade™
ή
Ultimate Mindset Transformation Experience™
και να πληρώνουμε 299 ευρώ για να μας πουν ότι πρέπει να σκεφτόμαστε διαφορετικά.
Κάτι που ο παππούς μας συνήθως έλεγε σε μία πρόταση:
«Άλλαξε μυαλά.»
Δωρεάν.
Το update που αντικατέστησε την ενημέρωση
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το update.
«Έχουμε ένα update για το θέμα.»
Όχι, φίλε μου.
Έχεις ενημέρωση.
Η ενημέρωση δεν έγινε λιγότερο σημαντική επειδή κάποια στιγμή ο κόσμος των εφαρμογών αποφάσισε να την ονομάσει update.
Και εδώ υπάρχει ένας ιδιότυπος μηχανισμός: μια αγγλική λέξη μπαίνει στο διαδίκτυο, χρησιμοποιείται αδιάκοπα, γίνεται μόδα και μετά εμφανίζεται σε ελληνική πρόταση σαν να ήταν πάντοτε απαραίτητη.
Αύριο θα λέμε ίσως:
«Έχω ένα update για τη ζωή μου.»
Και κανείς δεν θα γελάει.
Το post, το story και η εξαφάνιση της ανάρτησης
Η ανάρτηση έγινε post.
Η ιστορία έγινε story.
Το ζωντανό πρόγραμμα έγινε live.
Η κοινή χρήση έγινε share.
Ο ακόλουθος έγινε follower.
Η δημοφιλής τάση έγινε trending.
Το περιεχόμενο έγινε content.
Ο δημιουργός περιεχομένου έγινε creator.
Η διαφήμιση έγινε ad.
Η προώθηση έγινε promotion.
Η συνεργασία έγινε collab.
Και κάποια στιγμή θα κοιταχτούμε στον καθρέφτη και θα αναρωτηθούμε:
«Μήπως τελικά μιλάμε ελληνικά ή απλώς γράφουμε αγγλικές λέξεις με ελληνική σύνταξη;»
Δεν φταίνε τα αγγλικά
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Δεν είναι πρόβλημα να χρησιμοποιούμε αγγλικές λέξεις.
Καμία ζωντανή γλώσσα δεν ζει σε αποστειρωμένο εργαστήριο. Οι γλώσσες δανείζονται. Αφομοιώνουν. Αλλάζουν. Εμπλουτίζονται.
Το πρόβλημα είναι άλλο.
Το πρόβλημα είναι να έχουμε μια ελληνική λέξη που κάνει εξαιρετικά τη δουλειά της και να την πετάμε στα σκουπίδια επειδή η αγγλική ακούγεται πιο «μοντέρνα».
Αυτό δεν είναι γλωσσικός πλούτος.
Είναι γλωσσικός αυτοματισμός.
Και ακόμη χειρότερα: είναι πολλές φορές ένας τρόπος να κρύβεται η αοριστία πίσω από μια λέξη που ακούγεται εντυπωσιακή.
Το «vibe» είναι χαρακτηριστικό.
Όταν κάποιος λέει «μου αρέσει το vibe», δεν είναι πάντοτε σαφές τι ακριβώς του αρέσει.
Η ατμόσφαιρα;
Η αισθητική;
Η διάθεση;
Η ενέργεια;
Ο κόσμος;
Ο ρυθμός;
Το ύφος;
Η αίσθηση;
Η ελληνική γλώσσα τον αναγκάζει να επιλέξει.
Το vibe τον αφήνει να μην επιλέξει τίποτα.
Όταν η γλωσσική ακρίβεια θεωρείται παλιομοδίτικη
Εδώ βρίσκεται και το πιο ανησυχητικό σημείο.
Δεν είναι μόνο ότι χρησιμοποιούμε αγγλικές λέξεις.
Είναι ότι αρχίζουμε να θεωρούμε τις ελληνικές… ξεπερασμένες.
Το «ατμόσφαιρα» ακούγεται παλιό.
Ο «παλμός» ακούγεται ποιητικός.
Η «διάθεση» ακούγεται συνηθισμένη.
Το «κλίμα» ακούγεται επίσημο.
Το «ύφος» ακούγεται σοβαρό.
Το «vibe» όμως;
Αυτό είναι μοντέρνο.
Προφανώς.
Γιατί γράφεται με τέσσερα γράμματα και προφέρεται με την αυτοπεποίθηση ανθρώπου που μόλις γύρισε από διακοπές στο Λονδίνο.
Το ίδιο και η «νοοτροπία».
Ακούγεται απλή.
Το mindset, όμως, ακούγεται σαν να συνοδεύεται από powerpoint παρουσίαση, σεμινάριο προσωπικής ανάπτυξης και έναν τύπο με ακουστικό που σου ζητά να «βγεις από τη ζώνη άνεσής σου».
Η γλώσσα δεν χρειάζεται να είναι «cool»
Η γλώσσα δεν είναι ρούχο για να βγει από τη μόδα.
Δεν χρειάζεται να είναι «cool».
Χρειάζεται να είναι ακριβής, ζωντανή και κατανοητή.
Και η ελληνική διαθέτει κάτι που συχνά ξεχνάμε: τεράστιο εύρος αποχρώσεων.
Δεν είναι τυχαίο ότι μπορούμε να πούμε:
«Μου άρεσε η ατμόσφαιρα.»
«Μου άρεσε ο παλμός.»
«Μου άρεσε η ενέργεια.»
«Μου άρεσε η διάθεση.»
«Μου άρεσε το κλίμα.»
Και κάθε μία από αυτές τις φράσεις ζωγραφίζει λίγο διαφορετική εικόνα.
Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με το mindset.
Μπορούμε να μιλήσουμε για:
νοοτροπία,
τρόπο σκέψης,
αντίληψη,
στάση,
οπτική,
προσέγγιση.
Το mindset τα βάζει όλα κάτω από μία ομπρέλα.
Βολικό, ναι.
Πλούσιο, όχι απαραίτητα.
Και το διαδίκτυο έχει τεράστια ευθύνη
Το διαδίκτυο δεν δημιούργησε τη γλωσσική αλλαγή. Οι γλώσσες πάντοτε άλλαζαν.
Της έδωσε όμως έναν πρωτοφανή επιταχυντή.
Μια λέξη που ξεκινά σε μια πλατφόρμα μπορεί μέσα σε λίγους μήνες να γίνει καθημερινό λεξιλόγιο εκατομμυρίων ανθρώπων.
Και όταν οι δημιουργοί περιεχομένου, οι διαφημιστές, οι δημοσιογράφοι, οι παρουσιαστές και οι επιχειρήσεις την επαναλαμβάνουν συνεχώς, η λέξη αποκτά κύρος απλώς και μόνο επειδή επαναλαμβάνεται.
Αυτό είναι το περίεργο της εποχής μας:
Δεν χρησιμοποιούμε απαραίτητα μια λέξη επειδή είναι καλύτερη. Τη χρησιμοποιούμε επειδή τη χρησιμοποιούν όλοι.
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σημείο να γράφουμε:
«Αυτό το event είχε πολύ ωραίο vibe και πήραμε θετικό feedback από το κοινό.»
Ενώ θα μπορούσαμε να πούμε:
«Η εκδήλωση είχε υπέροχη ατμόσφαιρα και το κοινό ανταποκρίθηκε θετικά.»
Εντυπωσιακό;
Όχι ιδιαίτερα.
Κατανοητό;
Απολύτως.
Ελληνικό;
Ευτυχώς.
Ίσως το πρόβλημα δεν είναι οι αγγλικές λέξεις αλλά η δική μας αδιαφορία
Δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε σταυροφορία εναντίον του vibe.
Ούτε να καταγγείλουμε το giveaway ως εθνική απειλή.
Ας κάνουμε κάτι πολύ πιο απλό.
Ας σκεφτόμαστε πριν μιλήσουμε.
Πριν γράψουμε «feedback», ας αναρωτηθούμε αν εννοούμε «σχόλιο».
Πριν γράψουμε «update», ας δούμε αν εννοούμε «ενημέρωση».
Πριν γράψουμε «event», ας δούμε αν έχουμε «εκδήλωση».
Πριν γράψουμε «vibe», ας αναρωτηθούμε:
Τι ακριβώς εννοώ;
Ατμόσφαιρα;
Παλμό;
Ενέργεια;
Διάθεση;
Αίσθηση;
Ύφος;
Κλίμα;
Και πριν γράψουμε «mindset», ας αναρωτηθούμε:
Μήπως εννοώ απλώς «νοοτροπία»;
Μόλις βρούμε την απάντηση, θα έχουμε κάνει κάτι περισσότερο από το να αποφύγουμε μια αγγλική λέξη.
Θα έχουμε πει ακριβώς αυτό που θέλαμε να πούμε.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αντίσταση στη σημερινή διαδικτυακή γλωσσική ισοπέδωση:
Να μην αφήσουμε τον αλγόριθμο να αποφασίζει το λεξιλόγιό μας.
Γιατί το διαδίκτυο μπορεί να μας δώσει άπειρο content.
Εμείς όμως μπορούμε ακόμη να του δώσουμε περιεχόμενο.
Μπορεί να μας προσφέρει αμέτρητα stories.
Εμείς μπορούμε ακόμη να πούμε ιστορίες.
Μπορεί να μας ζητήσει likes.
Εμείς μπορούμε ακόμη να έχουμε γνώμη.
Μπορεί να μας μιλήσει για mindset.
Εμείς μπορούμε ακόμη να έχουμε νοοτροπία, κρίση και σκέψη.
Και μπορεί να μας μάθει να λέμε συνέχεια «vibe».
Εμείς μπορούμε να θυμηθούμε ότι η ελληνική έχει παλμό.
Και μάλιστα δικό της.
Ο Άρης Νότης είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και εκδότης του ηλεκτρονικού περιοδικού ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΥΕΞΙΑ. Με εξειδίκευση στην υπνοθεραπεία και τον νευρογλωσσικό προγραμματισμό, προσεγγίζει θέματα προσωπικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα παρουσιάζει συνεντεύξεις και ποικίλη ύλη που εμπνέει και ενημερώνει. Για συνεντεύξεις, συνεργασία ή σχόλια: arionasorama@gmail.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου